Posted in Ձմեռային ճամբար

Ամենատարօրինակ մարդիկ

1. Մոլորակի ամենաբարձրահասակ հարսնացուն

Էլիզանի դա Կրուս Սիլվան ծնվել է Բրազիլիայում ու մեծացել է միանգամայն առողջ ու գեղեցիկ երեխա՝ այն բացառությամբ, որ նա իր տարիքի համեմատ շատ բարձրահասակ է եղել: Այժմ նա 19 տարեկան է ու պաշտոնապես կրում է Բրազիլիայի ամենաբարձրահասակ աղջկա տիտղոսը, նրա հասակը 203 սմ է, իսկ նրա փեսացուինը` ընդամենը 162 սմ։

foto1
foto2

2. Մարմնամարզության աշխարհի չեմպիոնուհին, ով ծնվել է առանց ոտքի
27-ամյա ամերիկուհի Ջեն Բրիքերը ծնվել է առանց ոտքi, սակայն դա նրան չի խանգարել դառնալ մարմնամարզության աշխարհի չեմպիոն:

Barcroft Media's Best Pictures From 2014
Posted in Ձմեռային ճամբար, Գրականություն 8

Իտալո Կալվինո: Խիղճը

Երբ պատերազմ սկսվեց, մի ոմն Լուիջի ասաց, թե ինքն ուզում է կամավոր գնալ պատերազմ: Բոլորը նրան շատ-շատ գովեցին: Լուիջին գնաց այնտեղ, ուր հրացաններ էին բաժանում: Դրանցից մեկը վերցնելով, ասաց.
-Հիմա գնամ ու սպանեմ Ալբերտոյին:
-Ալբերտոն ո՞վ է, -հարցրին նրան:
-Թշնամի է,-պատասխանեց նա, -իմ թշնամին:

Նրան հասկացրին, թե նա պետք է սպանի որոշակի թշնամիների, և ոչ թե նրան, ում ինքն է ուզում:
-Ի՞նչ է, -ասաց Լուիջին,-ինձ անգետի տեղ եք դրե՞լ: Այդ Ալբերտոն հենց որոշակի թշնամի է, այդ երկրից: Երբ իմացա, որ պատերազմում եք նրանց դեմ, մտածեցի՝ ե՛ս էլ եմ գալիս, այդպիսով կկարողանամ սպանել Ալբերտոյին: Դրա համար էլ եկել եմ: Ալբերտոյին ես ճանաչում եմ, տականքի մեկն է: Հին հաշիվներ են: Եթե չեք հավատում , մանրամասն կպատմեմ ամեն ինչ …

-Ուրեմն, -ասաց Լուիջին,-բացատրեք ինձ որտեղ է Ալբերտոն, որ գնամ ու նրան սպանեմ:
Նրանք ասացին, թե չգիտեն:
-Ոչինչ,-ասաց Լուիջին,-կգտնեմ: Վաղ թե ուշ, հո՛ կգտնեմ:
Նրանք ասացին, թե այդպես չի կարելի, թե նա պետք է պատերազմի այնտեղ, որտեղ իրենք նրան կուղարկեն, և պետք է սպանի, ում պատահի.դա Ալբերտոն կլինի, թե մեկ ուրիշը, կարևոր չէ:
-Տեսե՛ք,- իրենն էր պնդում Լուիջին,-պետք է, որ ես ձեզ պատմեմ: Որովհետև այդ Ալբերտոն ուղղակի սրիկա է, ու լավ եք անում, որ պատերազմում եք նրա դեմ:
Բայց նրանք չուզեցին լսել: Լուիջիին չէր հաջողվում նրանց համոզել իր իրավացիությունը:
-Ներեցեք, ձեր ասելով, եթե սպանեմ մի թշնամու կամ մեկ ուրիշի, նույն բա՞նն է: Իսկ ինձ դուր չի գալիս սպանել մի մարդու, ով գուցե Ալբերտոյի հետ ոչ մի կապ չունի:
Նրանք համբերությունը կորցրին: Ինչ-որ մեկը նրան բացատրեց շատ պատճառներ և թե ինչպես են պատերազմները լինում, թե որևէ մեկը չի կարող գնալ պատերազմ միայն փնտրելու համար իր ուզած թշնամուն:Լուիջին թոթվեց ուսերը:
-Եթե այդպես է,- ասաց,- դա ինձ ձեռք չի տալիս:
-Լա՛վ էլ ձեռք տալիս է,-գոռացին նրանք,-առա՜ջ, մար՜շ, մե՛կ-երկու, մե՛կ-երկու: Ու նրան ուղարկեցին պատերազմի դաշտ:Լուիջին գոհ չէր: Սպանում էր թշնամիների հենց այնպես, տեսնելու, թե արդյո՞ք կհանդիպի նաև Ալբերտոյին, ում կարող էր սպանել, կամ նրա ազգականերից մեկին: Ամեն մի թշնամու համար, որ սպանում էր, մի մեդալ էին տալիս նրան, բայց ինքը գոհ չէր: «Եթե Ալբերտոյին չսպանեմ,- մտածում էր,- դուրս է գալիս, այսքան մարդու անտեղի սպանեցի»: Ու խղճի խայթ էր զգում: Մինչ այդ, նրան տալիս էին մեդալ մեդալի հետևից, որոնք ձուլված էին զանազան մետաղներից: Լուիջին մտածում էր. «Էսպես սպանելով, այսօր չէ, վաղը, թշնամիները կպակասեն ու էդ սրիկայի հերթն էլ կհասնի»: Սակայն, նախքան Լուիջին Ալբերտոյին կգտներ, թշնամիները հանձնվեցին: Խղճի խայթ էր զգում, որ զուր տեղն այդքան մարդ է սպանել, ու քանի որ խաղաղություն էր կնքվել, իր բոլոր մեդալները լցրեց մի տոպրակի մեջ և պտտվեց թշնամիների երկրում և դրանք նվիրեց մեռածների զավակներին ու կանանց: Այդպես շրջելով, մեկ էլ, հանկարծ, գտավ Ալբերտոյին:
-Լավ,- ասաց,- լավ է ուշ, քան երբեք: Ու սպանեց նրան:
Նրան ձերբակալեցին, դատեցին մարդասպանության մեղադրանքով ու կախեցին: Դատի ժամանակ նա անընդհատ կրկնում էր, որ այդ մարդուն սպանել է իր խղճի հանգստության համար, բայց նրան ոչ ոք չլսեց:

Մեղադրիր Լուիջիին կամ արդարացրու:

Ինչ է խիղճը ըստ քեզ

Ըստ ինձ խիղճը դա այն է երբ մեկը քեզ վատություն է անում ոու դու ցանկանում ես նրանից վրեժ լուցես։

Posted in Հաշվետվություն, Ձմեռային ճամբար, Առանց կարգի

Ձմեռային ճամբարի հաշվետվություն

Ձմեռային ճամբարի առաջին օրը մենք ունեինք Մետաքսագրության դասը։ Մենք այդ ժամին ծանոթացել ենք մետաքսների հետ։ Ընթերցում ենքնախագծով կարդացինք և վերլուծեցինք 3 հետաքրքիր առակ։ Փոքր դահլիճում դիտեցինք Սուրբ Ծննդի մասին հետաքրքիր մուլտֆիլմ։ Հայկական տարազ նախագծով ընտրել եմ Վասպուրականի տարազը: Երեքշաբթի օրը տեխնոլոգիայի դասին հայկական տարազների մի փոքր տարրեր նկարեցինք ազգագրական նախագծի համար։ Հաջորդ օրը երգի ժամին մենք նոր երգ սովորեցինք, հետո ընկեր Լուիզան և 8֊7ից մի քանի սովորողներ շատ գեղեցիկ երգի փորձ կատարեցին, և մենք լսեցինք։ Իսկ հետո նախագծի ժամին խաղացինք ժամանցի խաղ <<Դե խաղա>>։ Ռադիոի ժամին ընկեր Հայկազի հետ չհասցրեցինք ծանոթանալ։ Այլ լսեցինք մի քանի հետաքրքիր պատմություն ընկեր Հայկազի ընկերոջ մասին, ամենակարևորը ռադիոների մասին տեղեկություն ստացանք։ Անցած շաբաթվա ընթացքում մենք խաղացել ենք մի քանի խաղ դրանք են՝ դե խաղա, բառքամոցի, մաֆիա։ Իսկ ուրբաթ օրը մեր դասրանի Սոնայի ծննդյան օրն էր։ Մենք նրա համար փոքրիկ անակնկալ էինք պատրաստել։ Խմորեղեն գնեցինք և շնորհավորեցինք։ Իսկ վերջին ժամին ընկեր Լաերտի հետ մի քանի պար պարեցինք։ Լուսաբանել եմ մեր ճամբարային մեկ օրը:

Posted in Ձմեռային ճամբար

Ճամբարային պատում, օր 5-րդ

Օրը սկսվեց առավոտյան պարապմունքով։ Պարապմունքից հետո մենք անցանք նախագծային ուսուցման տիկին Կարինեի մոտ, բայց քանի որ այսօր մեր խմբի Սոնայի ծննդյան օր էր, մենք շնորհավորեցինք նրան, իսկ Նանեն ու Արեգը կիթառ նվագեցին, երգեցին, գեղեցիկ երգի դաս ստացվեց։ Այսպիսով, օրը սկսեցինք ուրախությամբ և երաժշտությամբ։ Այսօր մենք նաև կավագործություն ունեինք, աշխատեցինք կավով, պատրաստեցինք աղամաններ և բաժակներ: 4-րդ ժամին մենք խոսեցինք ազգային տարազների մասին: Իսկ 5-րդ ժամին պարի դասի էինք: Սովորեցինք «Թարս» պարը:

Posted in Ձմեռային ճամբար, Առանց կարգի

Վասպուրականի տարազ

Վանա լճի գավառներում հագնում էին կանացի երկու տարազներ:
Առաջինը ավանդականն էր, որը տարածված էր Տուրուբերանի, Աղձնիքի և Փոքր Հայքի որոշ գավառներում: Սակայն 1915թ. կոտորածների հետևանքով դրանք վերացան:
Վասպուրականի կանացի տարազի երկրորդ տեսակը, որը մշակվել էր 19-րդ դարի վերջերին Վան քաղաքում:
Զգեստը ձևում և կարում էին կանայք, կիրառելով հիմնականում ձեռքի կարաձևերը: 19-րդ դ. կեսերին Վասպուրականում քիչ թվով դերձակներ կային: Ընդ որում դերձակությամբ զբաղվում էին միայն տղամարդիկ՝ կարելով թե´ տղամարդու, թե´ կանացի զգեստներ:
Սովորաբար կանայք հագնում էին երկու-երեք, իսկ տոն օրերին՝ մինչև 5 վերնազգեստ: Նման դեպքում մեկը մյուսից մոտ 5 սմ-ով կարճ էր կարվում, որպեսզի յուրաքանչյուր վերնազգստի փեշը նեղ շերտով երևար:
Տոնական վերնազգեստը չէր տարբերվում ամենօրյա զգեստից, զարդարման հատուկ ձև ուներ, որը տարածված էր գրեթե ամբողջ Վասպուրականում: Վերջին վերնազգեստի կրծքամասի եզրին մինչև գոտկատեղը ամրացվում էր արծաթյա զարդը:
Վերնազգեստի տակից, մարմնի վրա հագնում էին շիլա կտորից կարված շապիկը, որի երկարությունը հասնում էր մինչև կոճերը, քզանցքը զարդարվում էր ծաղկավոր կտորի, մոտ 15 սմ լայն շերտով, կանաչ ու կարմիր գույնի լայն տրեզով:
Կանանց զգեստի առաջին համալիրին հատուկ էր երկու տեսակ գոգնոց` տոնական և աշխատանքային: Տոնական գոգնոցը կարվում էր բրդյա կոպիտ հյուսվածքով տնայնագործական կտորից, ամբողջ մակերեսը ասեղնագործվում էր բրդյա գունավոր թելերով, երկրաչափական նախշերով կամ ոճավորված բուսանախշերով, թռչունների, կենդանիների պատկերներով:
Գոգնոցի երկրորդ տեսակը կարվում էի չթից, կտավե կտորի աստառով: 
Վասպուրականում կանանց զգեստի համալիրում առկա էր նաև տաք վերնազգեստ դալման:
Դալմա հագնում էին հարսները և հարուստ չափահաս կանայք: Դալման կարվում էր կարմիր գույնի մահուդից, երկարությունը հասնում էր մինչև սրունքները: Հարուստ կանանց դալմայի աջ ու ձախ փեղկերի անկյուններում` ծնոտի տակ ամրացվում էր արծաթյա ճարմանդ:
Վասպուրականի կանանց հագուստների համալիրում կարևոր նշանակություն ունի նաև գոտին: Այն կարում էին բրդյա կտորից, որը մի քանի անգամ փաթաթվում էր մեջքին: Տարածված էր նաև արծաթյա գոտու գործածությունը:

Posted in Հայոց լեզու 8, Ձմեռային ճամբար, Առանց կարգի

Հետաքրքաշարժ հայոց լեզու

1.Խաղողի և հաղարջի ո՞ր մասը կվերցնեք, որ ապուրը համեղ ստացվի:

Աղ

2.Ըստ ձևաիմաստային դասակարգման՝ ի՞նչ տեսակ բառեր կան հետևյալ նախադասության մեջ. «Գնա  հորդ  ասա՝  հորդ  անձրևից  հորթը  թրջվեց»:
3.Ունկնդիր, ունկավոր, ունկնախից բառերից ո՞րը  «չի լսում»:

Ունկախից

4. Ձար, գզաթ, ստև: Ի՞նչ է կոչվում մարդունը:

Մազ

5.Այբուբենի ո՞ր տառից կետադրական նշան կկերտեք:

չ

6.Մոգ, արատ, սաթ, ասա, ների աղտ, կերոն բառաշարքը հակառակ ուղղությամբ կարդալ որպես նախադասություն:

Նորեկ տղա իրեն ասա թաս տարա գոմ։

7.Ո՞ր բառն է ավելորդ  շարքում՝  տաբատ, քաղաք, դարան, կատակ, պարապ:


8.Շուշան, Հասմիկ, Աշխեն, Անթառամ, Նվարդ, Նունուֆար . ու՞մ  պարտեզից  դուրս  կհանեք:
9.
Ուղղել սխալը. «Հորի այծերից մեկն ընկավ հորանը»;

«Հորան այծերից մեկն ընկավ հորը»

10.Առաջին մասս պարիսպ է, երկրորդս` ավերված քաղաք, միասին` մարդու հասակ:

Պատանի

11. Ո՞ր մրգի առաջին մասը դերանուն է, երկրորդը` թռչուն:

Սալոր

12.Ի՞նչ բնակավայր է, որի առաջին բաղաձայնը հանենք, կդառնա ուտելիք:

Գյուղ֊յուղ

Posted in Ձմեռային ճամբար, Գրականություն 8

Սուրբ Ծննդյան ծառի ամենահայտնի լեգենդը

images

Երկրի վրա իջավ խորհրդավոր սուրբ գիշերը` մեծ ուրախություն պարգևելով մարդկանց: Բեթղեհեմի լքված քարայրերից մեկում ծնվեց աշխարհի Փրկիչը: Ականջ դնելով հրեշտակների երգեցողությանը` հովիվները փառաբանում և երախտագիտություն էին հայտնում Աստծուն, հետևելով ուղեցույց աստղին` մոգերը հեռավոր արևելքից շտապում էին` խոնարհվելու Աստվածային Մանկանը: Ոչ միայն մարդիկ, այլև քարայրը շրջապատող ծառերն ու ծաղիկներն էին յուրովի մասնակցում մեծ խորհրդին: Նրանք ուրախ տարուբերվում էին` ասես խոնարհվելով Օրհնյալ Մանկանը: Բոլորն էլ ցանկանում էին տեսնել նորածին Փրկչին. ծառերն ու թփերը տարածում էին իրենց ճյուղերը, ծաղիկները` բարձրացնում գլուխները` ջանալով տեսնել քարայրի ներսը:
Բոլորից երջանիկ էին քարայրի մուտքի մոտ կանգուն երեք ծառերը, նրանց լավ տեսանելի էր մսուրը և այնտեղ պառկած Մանուկը` շրջապատված հրեշտակների դասով: Այդ ծառերն էին` սլացիկ արմավենին, հրաշալի բուրող ձիթենին և համեստ, կանաչ եղևնին: Եվ ահա լսվեց հետևյալ խոսակցությունը.
— Գնանք մենք էլ խոնարհվենք Աստվածային Մանկանը և նրան մատուցենք մեր նվերները, — ասաց ձիթենին` դիմելով արմավենուն:
— Ինձ էլ տարեք ձեզ հետ, — ամաչկոտ ասաց համեստ եղևնին:
— Ո՞ւր` մեզ հետ, — արհամարհանքով նայելով նրան` հպարտորեն ասաց արմավենին:
— Իսկ դու ի՞նչ նվեր կարող ես տալ Աստվածային Մանկանը, — ավելացրեց ձիթենին: — Դու ի՞նչ ունես. միայն ծակող ասեղներ և զզվելի կպչուն խեժ:
Լռեց խեղճ եղևնին և հնազանդորեն ետ քաշվեց` չհամարձակվելով մտնել քարայր:
Սակայն հրեշտակը լսեց ծառերի խոսակցությունը, տեսավ թե արմավենու և ձիթենու հպարտությունն ու գոռոզությունը, թե եղևնու համեստությունը: Հրեշտակը խղճաց եղևնուն և կամեցավ օգնել նրան:
Փարթամ արմավենին խոնարհվեց Մանկանը և Նրան տվեց իր շքեղ պսակի լավագույն տերևը.
— Թող այն Քեզ զովություն պարգևի շոգ օրերին, — ասաց նա:
Իսկ ձիթենին խոնարհեց իր ճյուղերն ու հոտավետ յուղ կաթեցրեց, և ամբողջ քարայրը լցվեց անուշ բույրով:
Եղևնին հետևում էր նրանց տխուր, սակայն` առանց նախանձի:
«Նրանք իրավացի են, ինչպե՞ս կարող եմ համեմատվել նրանց հետ: Ես այնքան խեղճ եմ, չնչին, արդյո՞ք արժանի եմ մոտենալու Աստվածային Մանկանը», — մտածում էր նա:
Սակայն հրեշտակն ասաց նրան.
— Քո համեստությամբ ինքդ քեզ նվաստացնում ես, սիրելի եղևնի, սակայն ես քեզ կմեծարեմ և քույրերիցդ ավելի լավ կզարդարեմ:
Եվ հրեշտակը երկնքին նայեց, մութ երկինքը փայլեց պայծառ աստղերով: Հրեշտակը նշան արեց, և աստղերը մեկը մյուսի ետևից սկսեցին թափվել ցած, ուղիղ եղեևնու կանաչ ճյուղերի վրա, և շուտով եղևնին փայլեց վառ կրակներով: Իսկ երբ Աստվածային Մանուկն արթնացավ, Նրա ուշադրությունը գրավեցին ոչ թե քարայրի սքանչելի բույրը և արմավենու շքեղ հովհարը, այլ փայլփլուն եղևնին: Մանուկը նայեց եղևնուն, ժպտաց և թաթիկները մեկնեց դեպի եղևնին: Հրճվեց եղևնին, սակայն չհպարտացավ, չմեծամտացավ և իր ողջ փայլով ջանաց լուսավորել ստվերում կանգնած ձիթենուն և արմավենուն: Չարին նա պատասխանեց բարով: Իսկ հրեշտակը տեսավ դա և ասաց.
— Սիրելի եղևնի, դու բարի ես, և դրա համար էլ կպարգևատրվես: Ամեն տարի այդ նույն ժամանակ դու կզարդարվես լույսերի փայլով, և թե երեխաները, թե մանուկները կուրախանան` նայելով քեզ: Եվ դու, համեստ, կանաչ եղևնի, այսուհետև կդառնաս Սբ. Ծննդյան ուրախ տոնի խորհրդանիշը:
Աղբյուրը

Posted in Ձմեռային ճամբար

Պաուլո Կոելիո «Սուրբծննդյան հեքիաթ

Ըստ մի հին ու հայտնի լեգենդի, մի օր Լիբանանի հիասքանչ անտառներից մեկում ծնվեցին երեք մայրի։ Մայրիները, ինչպես հայտնի է, շատ դանդաղ են աճում, այնպես որ մեր երեք ծառերը միասին դարեր անցկացրեցին` մտորելով կյանքի և մահվան, բնության և մարդկության մասին:
Նրանք տեսել էին, թե ինչպես Լիբանանի հողին ոտք դրեցին Սողոմոն թագավորի պատգամաբերները և ինչպես հետո ասորացիների հետ մարտերում ողջ երկիրը ողողվեց արյան գետերով։ Նրանք դեմ առ դեմ հանդիպել էին երկու ոխերիմ թշնամիներին` Իզաբելին և Եղիա մարգարեին: Նրանց ժամանակ էր հորինվել այբուբենը: Նրանք զմայլվում էին` տեսնելով, թե ինչպես էին իրենց կողքով անցնում գունագեղ կտորներով բեռնված քարավանները:Եվ մի գեղեցիկ օր ծառերը որոշեցին խոսել ապագայի մասին:

– Այս ամենից հետո, ինչ ինձ բախտ վիճակվեց տեսնել,- ասաց առաջինը,- ես կուզենայի գահ դառնալ, որին կբազմեր աշխարհի ամենազորեղ թագավորը:

– Իսկ ես կուզենայի այնպիսի բանի մի մասը դառնալ, որը հավերժ Չարը Բարու կվերափոխեր,- ասաց երկրորդը:

– Ինչ վերաբերում է ինձ,- ասաց երրորդը,- ես երազում եմ, որ մարդիկ` ամեն անգամ ինձ նայելով` հիշեին Աստծուն:

Այդպես անցան երկար ու ձիգ տարիներ, և ահա, անտառում հայտնվեցին փայտահատները: Նրանք սղոցեցին ծառերն ու տարան:

Առաջին մայրուց փարախ սարքեցին, իսկ նրա բնափայտի մնացորդներից` մսուր պատրաստեցին:

Երկրորդ ծառից գեղջկական կոպիտ մի սեղան պատրաստեցին, որն ավելի ուշ վաճառեցին մի կահույքավաճառի:

Երրորդ ծառի գերանները վաճառել չհաջողվեց: Դրանցից տախտակներ սղոցեցին և պահեցին մեծ քաղաքի պահեստներից մեկում:

Դառնագին տրտնջացին երեք մայրիները. «Մեր փայտն այնքան լավն էր, սակայն ոչ մեկը չկարողացավ ըստ արժանվույն օգտագործել այն»:

Ժամանակն անցնում էր, և մի աստղալից գիշեր ամուսնական մի զույգ օթևան չգտնելով, որոշեց մտնել ու գիշերը լուսացնել այն փարախում, որը կառուցված էր առաջին ծառի տախտակներից: Կինը հղի էր և հենց փարախում նա այդ գիշեր որդի ունեցավ, և նրան տեղավորեց մսուրի մեջ` փափուկ ծղոտի վրա:

Եվ հենց այդ պահին առաջին մայրին հասկացավ, որ իր երազանքն իրականացավ, ինքը հենարան էր դարձել Աշխարհի ամենակարող Թագավորին:

Տարիներ անց մի գեղջկական սովորական խրճիթում մարդիկ հացի նստեցին հենց այն սեղանի շուրջ, որը պատրաստված էր երկրորդ ծառի փայտերից: Եվ մինչ ընթրիքը սկսելը, նրանցից մեկը մի քանի խոսք ասաց սեղանին դրված հացի և գինու մասին: Եվ երկրորդ մայրին անմիջապես հասկացավ, որ հենց այդ պահին ինքը հենարան ծառայեց ոչ միայն սեղանին դրված հացի և գինու համար, այլև Մարդու և Աստծո միջև միությանը:

Հաջորդ առավոտյան երրորդ ծառի երկու տախտակներից խաչ սարքեցին: Մի քանի ժամ անց տանջված ու վերքերի մեջ կորած մի մարդու բերեցին և մեխերով խաչին գամեցին: Երրորդ ծառը սարսափեց իր ճակատագրից և անիծեց իր դաժան բախտը:

Սակայն չէր անցել երեք օր, երբ նա հասկացավ իր համար նախանշված բախտը: Մարդը, որը գամված էր խաչին, դարձավ Երկրի Լույսը: Իսկ իր փայտից պատրաստված խաչը տանջանքների գործիքից վերափոխվեց հաղթանակի և հավատի խորհրդանիշի:

Այսպես իրականացան երեք լիբանանյան մայրիների ցանկությունները, այնպես, ինչպես միշտ լինում է երազանքների հետ: Դրանք ի կատար ածվեցին, բայց բոլորովին այլ կերպ քան իրենք էին պատկերացնում:

Posted in Ձմեռային ճամբար

Սուրբծննդյան առակ

Կար, չկար, մի կոշկակար կար: Նա կորցրել էր կնոջը և ուներ փոքրիկ որդի: Սուրբ Ծննդյան նախօրեին տղան ասում է հայրիկին.
-Փրկիչն այսօր մեզ հյուր կգա:
-Դե՛, հերիք է քեզ, — չի հավատում հայրը:
-Ա՛յ, կտեսնես, կգա: Նա հենց ինքն է  այդ մասին հայտնել երազումս:
Սպասում է տղան իր թանկագին հյուրին, պատուհանից է նայում, բայց ոչ ոք չի երևում: Եվ հանկարծ նա տեսնում է, թե ինչպես են երկու  տղա ծեծում մեկ ուրիշ տղայի, իսկ վերջինս նույնիսկ չէր էլ դիմադրում: Կոշկակարի տղան վազում է փողոց, քշում նեղացնողներին  և տուն բերում  ծեծված տղային: Հոր հետ կերակրում են տղային, լողացնում, մազերը հարդարում, և կոշկակարի տղան ասում է հորը.
-Հայրիկ, ես երկու զույգ կոշիկ ունեմ, իսկ իմ նոր ընկերոջ մատները դուրս են եկել  կոշիկներից: Ես կտամ նրան իմ կաճյակները,  չէ որ դրսում շատ ցուրտ է: Այսօր նաև տոն է:
-Դե, ինչ կարող եմ ասել, թո՛ղ քո կամքը լինի,-համաձայնում է հայրը:
Նրանք նվիրում են  կաճյակները, և տղան,  ուրախությունից  շողալով, գնում է տուն:
Անցնում է որոշ ժամանակ, իսկ կոշկակարի տղան պատուհանից չի հեռանում. սպասում է Փրկչին: Հանկարծ տան մոտով մի աղքատ է անցնում և խնդրում.
— Բարի մարդիկ, վաղը Սուրբ Ծնունդն է, իսկ ես երեք օր է` հացի փշուր անգամ բերանս չեմ դրել, կերակրե՛ք, հանուն Քրիստոսի:
-Արի՛ մեզ մոտ, պապիկ, -պատուհանից կանչում է տղան, -թող Աստված քեզ առողջություն տա:
Կոշկակարն ու տղան կերակրում են, խմեցնում են ծերունուն, և ծերունին ուրախ հեռանում է նրանցից:
Իսկ տղան դեռ  սպասում է Քրիստոսին և  սկսում է անհանգստանալ:
Գալիս է գիշերը , փողոցում վառվում են լապտերները, սկսվում է ձնաբուքը:
Եվ հանկարծ կոշկակարի որդին գոռում է.
-Հայրիկ, այնտեղ` սյան մոտ,  ինչ-որ կին է կանգնած`փոքրիկ երեխայի հետ: Նայի՛ր`  ինչպես են մրսում խեղճերը:
Տղան դուրս է վազում և  կնոջը երեխայի հետ բերում  իրենց խրճիթը:
Կերակրում են նրանց, խմեցնում,  և տղան ասում է հորը.
-Ու՞ր պետք է նրանք գնան այս ցրտին: Նայիր, թե դրսում ինչ բուք է: Հայրիկ,  թող նրանք մեր տանը գիշերեն:
-Բայց մեզ մոտ որտե՞ղ  գիշերեն,- հարցնում է  հայրը:
-Այ այսպես` դու բազմոցին, ես` սնդուկին , իսկ նրանք` մեր մահճակալին:
-Թո՛ղ այդպես լինի:
Վերջապես բոլորը պառկում են  քնելու: Երազում տղան տեսնում է, որ  իր մոտ է գալիս Փրկիչը և քնքշքորեն ասում.
-Ի՛մ սիրելի զավակ: Եղի՛ր երջանիկ քո ողջ կյանքում:
-Աստված, իսկ ես Քեզ ցերեկն էի սպասում, — զարմանում է տղան:
Իսկ Աստված ասում է.
-Ես երեք անգամ ցերեկով եկել եմ քեզ մոտ, և երեք անգամ էլ դու Ինձ ընդունել ես: Այնպես, որ  ավելի լավ չէր էլ կարելի պատկերացնել:
-Աստված, ես չեմ էլ իմացել: Բայց ե՞րբ:
-Չգիտեիր, բայց, միևնույն է, ընդունել ես: Առաջին անգամ դու ոչ թե տղային ես փրկել չարագործ տղաների ձեռքից, այլ` Ինձ, ինչպես  ես եմ մի ժամանակ ընդունել  չար մարդկանց թքածներն ու  խոցերը, այդպես էլ դու …Շնորհակալ եմ քեզ, սիրելիս:
— Տեր, իսկ ե՞րբ ես Դու երկրորդ անգամ այցելել, չէ որ ես աչքս պատուհանից չէի կտրում,- հարցնում է կոշկակարի որդին:
-Իսկ երկրորդ անգամ ոչ թե աղքատը, այլ Ես էի եկել ձեր ընթրիքին: Դու հայրիկի հետ հացի  չորուկները կերաք, իսկ Ինձ տվեցիք տոնական կարկանդակը:
-Իսկ երրո՞րդ անգամ, Տեր: Ես Քեզ գոնե երրորդ անգամ կճանաչեի:
-Իսկ երրորդ անգամ Ես նույնիսկ գիշերել եմ ձեզ մոտ մայրիկիս հետ:
-Ինչպե՞ս թե:
-Մի անգամ մենք ստիպված էինք Հերովդեսից փախչել Եգիպտոս: Եվ դու Իմ մայրիկին գտար սյան մոտ ու բերեցիր  ձեր տուն: Եղի՛ր երջանիկ,  ի՛մ հարազատ, հուր- հավիտյան:
Առավոտյան տղան արթնանում  և առաջին հերթին հարցնում է.
-Իսկ որտե՞ղ է այն կինը երեխայի հետ:
Նայում է, իսկ տանը արդեն ոչ ոք  չկա: Կաճյակները, որոնք նա երեկ խեղճ տղային էր նվիրել, կրկին անկյունում էին, սեղանին դրված էր ձեռք չտված տոնական կարկանդակը: Իսկ սրտում այնպիսի  աներևակայելի ուրախություն էր, ինչպիսին երբեք չէր եղել:
Թարգմանությունը` Կարինե Պետրոսյանի:
Աղբյուրը

Posted in Ձմեռային ճամբար

Հայկական տարազ

c16f9738b465aa092d699033d2c28ff2

Ճամբարային նախագիծ
Ժամկետը` Հունվարի 11-21
Ծանոթանալ հայկական տարազներին, նրանց նշանակությանը, գործածությանը:
«Տեխնոլոգիա» առարկայի հետ համագործակցային պարապմունքներ`
 նկարել տարազներ և կազմակերպել տարազների նկարների ցուցահանդես:
Այցելություն Սարդարապատի ազգագրության թանգարան, ՀՀ  պատմության թանգարան:

Տարազը կենցաղի և մշակույթի՝ ավանդականությամբ բնութագրվող տարրերից է, մարդու ցեղային, սեռային պատկանելությունը ցույց տվող, հասարակական նշանակությունը բնութագրող խարհրդանիշ: Ավանդական տարազը կայուն հատկանիշներով արտացոլում է տվյալ էթնոսի մշակութային ինքնատիպությունը ու ազգային խառնվածքի առանձնահատկությունները: Այն կազմված էր ներքնազգեստից, վերնազգեստից և գլխի հարմարանքից, ներառում է ինչպես հագուստը, գլխանոցը, այնպես էլ դրանց ածանցվող արդուզարդը, ինչպես ժողովուրդն է ասում՝ հագուստ-կապուստը:
Այժմ ՀՀ պատմության թանգարանում առկա է առանձին բաժին, որտեղ ներկայացված են 18-19-րդ դարերի շուրջ 200 տեսակի հայկական տարազներ, տարազի , զարդաքանդակի առանձին մասեր, զարդանքի առարկաներ ու զարդեր, ասեղնագործության նմուշներ:
Հայկական տարազի մեջ գերակշռում են չորս տարերքի գույները, որոնք XIV դարի հայ փիլիսոփա Գրիգոր Տաթևացու վկայությամբ՝ արտահայտում են երկրի սևությունը, ջրի սպիտակությունը, օդի կարմիրը և կրակի դեղինը: Ծիրանին խորհրդանշում է խոհեմություն և ողջախոհություն, կարմիրը՝ արիություն և մարտիրոսություն, կապույտը՝ երկնավոր արդարություն, սպիտակը՝ մաքրություն:
Մարդկանց պաշտպանելով ցրտից կամ շոգից՝ հագուստը կատարել է գործնական ֆունկցիա, մարմինը զարդարելով՝ ձեռք է բերել  գեղագիտական նշանակություն:Ժողովուրդը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձրել տարիքային և սեռային որոշակի խմբի հագուտին՝ հատկապես հոգ տանելով չամուսնացած աղջիկների և տղաների, հարսների հագուստ-կապուստին: Տոնածիսական հագուստը ունեցել է հմայական, պահպանական ֆունկցիա՝ նպատակ հետապնդելով զերծ պահել կրողին չար ուժերից:
Հայկական տարազը  բազմաբնույթ է: Մեկ համահայկական տարազ չկա: Հայաստանի ամեն մի նահանգ աչքի էր ընկնում միայն իրեն յուրահատուկ տարազով, այդ նահանգի յուրաքանչյուր գավառ միայն իրեն բնորոշ զարդանախշերով, գավառի  յուրաքանչյուր ընտանիք, այդ ընրանիքի յուրաքանչյուր աղջիկ իր տարազի յուրահատկությամբ տարբերվում էր մյուսից:Արևմտյան և Արևելյան Հայաստանի տարազները տարբերվում են նրանով, որ Արևմտյան Հայաստանում տարազը աչքի էր ընկնում առավել ճոխությամբ, ավելի հարուստ էր ոսկեթել և արծաթաթել  ասեղնագործություններով: Մյուս էական տարբերությունն այն էր, որ արևմտյան բոլոր գավառներում գոգնոցը կնոջ տարազի պարտադիր մասն էր: Այն կապում էին գոտկատեղում, կրծքամասում կամ ուսամասում: Առանձին դիտարկենք Հայաստանի մի քանի շրջաններում տարածված գոգնոցների առանձնահատկությունները.
ԲԱՐՁՐ ՀԱՅՔՈՒՄ գոգնոցը քառանկյունաձև՝  մհուդե, մետաքսե, բրդյա գործվածք էր, որում գերակշռում էր կարմիր գույնը: Վրան պատկերում էին բուսանախշեր և թռչուններ:
ՍԱՍՈՒՆՈՒՄ գոգնոցը կապույտ գույնի բրդյա գործվածք էր, որի վրա  բրդյա թելերով ասեղնագործված էին  երկրաչափական նախշեր:
ՍԵԲԱՍՏԻԱՅՈՒՄ գոգնոցի գույնը ունեցել է որոշակի նշանակություն: Շեղանկյուններով զարդարված կարմիր գոգնոցը խորհրդանշել է ամուսնացած կնոջը, աղջիկները այն չեն կրել:
Միջնադարյան կնոջ  գլխի հարմարանքը, ի տարբերություն հին հայկական տարազների, ավելի պարզ էր՝ կազմված ծաղկազարդ ճակատակալից: Որպես գլխի ծածկոցներ օգտագործում էին քողերը, որոնց հանդիպում ենք նաև ուրարտական տարազում: Միջնադարյան կանայք բերանն այնքան ամուր չեն կապել, ինչպես ընդունված էր:Վաղ միջնադարում հայ վերնախավի շրջանակներում նկատելի է ինչպես արաբ, այնպես էլ բյուզանդական տարազների ազդեցությունը: Ուշ միջնադարում հայկական ավանդական տարազը մասամբ ենթարկվել է նաև թուրք, թաթար և քուրդ նվաճողների ազդեցությանը, իսկ մի շարք նահանգներում և գավառներում պահպանվել մինչև IX-րդ դարի վերջը և XX դարի սկիզբ: Այնուհետև հայկական տարազները աստիճանաբար սկսել են տեղի տալ եվրոպական զգեստներին և դուրս մղվել առօրյա գործածությունից:
ՏՂԱՄԱՐԴՈՒ տարազը  ավելի շուտ է կորցրել ազգային նկարագիրը: Բաղկացած էր երկու հիմնական բաղադրիչներից՝ ուսային (շապիկ, բաճկոն, մուշտակ) և գոտիական (տաբատ, շալվար): Շապիկի օձիքը զարդարում էին ասեղնագործ նախշերով: Հագուստը հիմնականու կարում էին բամբակյա գործվածքից, իսկ արևմտահայերը օգտագործում էին այծի բուրդը: Ավանդական հագուստ էր համարվում չերքեզին, որը կրում էին շապիկի և բաճկոնի վրայից: Առանց չերքեզիի երևայլը հասարակական վայրում նույնիսկ շոգ եղենակին՝ համարվում էր անընդունելի: Ամենատարածված գլխանոցները համարվում էին տարբեր ձևերի գլխարկները, որոնք սովորաբար պատրաստվում էին գառան մորթուց:
Արևմտյան և Արևելյան Հայաստանի տարազը տարբեր էր նաև տղամարդկանց դեպքում:
Արևելյան գավառներում տարածված էր կովկասյան տարազաձևը, որը կազմված էր ներքնազգեստից, կարճ վերնազգեստից, չուխայից: Ձմռանը հագնում էին լայն մուշտակ՝ առանց գոտու, գլխին կրում էին գառան կամ ոչխարո մորթուց գլխարկ:

Արևմտահայերի տարազը տարբերվում էր: Այն կազմված էր ասեղնագործ տարրերով տաբատից, կարճ անթև զգեստից, վերնաշապիկից, կարճ վերնազգեստից: Շապիկի թևքերը հարդարվում էին ասեղմագործություններով, մեջքին կապում էին բրդյա գոտի: Դնում էին սպիտակ, կոնի ձևով գլխարկներ:
Գուլպան և ոտնամանը հայոց տարազի անբաժան մասն  են կազմել, որոնք նաև պաշտպանել են ցրտից: Ուրարտական շրջանում կրել են երկայնակի կամ լայնակի գծանախշերով, երկրաչափական, մարդակերպ, թռչնաձև, շրջանաձև , քառանկյունաձև, խաչաձև նախշերով գուլպաներ:
Կին թե տղամարդ հագել են կաշվե սրածայր ոտնաման՝ տրեխ:
Տարազի կարևոր բաղադրիչ է կազմել զարդը, որն արտահայտել է կրողի գեղագիտական նախասիրությունը: Զարդերի հատուկ խումբ են կազմել հմայելի պարագաները՝ աչքուլունք, հուռութ, խաչեր: Կիրառել են հիվանդություններ բուժելու նպատակով՝ հմայական, ծիսական աղոթքների ուղեկցությամբ:
Թեև Արևմտյան և Արևելյան Հայաստանում  հայ ավանդական զարդարանքի պարագաները տարբերվել են, բայց ունեցել են որոշ ընդհանրություններ՝ գույնի, ձևի, իմաստաբանության առումով:
Առաջադրանքներ
Ի՞նչ է տարազը:
Բնության չորս տարերքի ո՞ր գույներն են գերակշռում տարազներում:
Ինչպես էր կոչվում կաշվե սրածայր ոտնամանը:
Ճամբարային նախագիծ «Տեխնոլոգիա» առարկայի հետ համագործակցային պարապմունքներ` նկարել տարազներ և կազմակերպել տարազների նկարների ցուցահանդես:
Հարակից նյութեր