Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Տնային աշխատանք

  1. .Բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց վերջին բաղադրիչները լինեն տրված բառերի առաջին բաղադրիչները: Ուշադրությո՛ւն դարձրու հնչյունափոխությանը:

Օրինակ`
գուժկան – չարագույժ:

Գթառատ-անգութ
թունաբեր-կարիճաթույն
մտամոլոր-անկիրթ
կրթասեր-կրթօջախ
գնդակոծել-կիսագունդ
2. Տրված նախադասությունը լրացրո՛ւ:

Բաղադրյալ բառի մեջ մտնող արմատը կարող է լինել…(օրինակ՝ անգլուխ, զարտուղի) … (օրինակ՝ գլխարկ, ուղեկից):

Բաղադրյալ բառի մեջ մտնող արմատը կարող է լինել զարտուղի ուղեկից:

  1. Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր:
    Կեր-կաթնակեր
    գնաց-գնացքաշար
    ասաց-հեքիաթասաց
    անվան-անվանակոչում
    մարդիկ-մարդաբնակ
Advertisements
Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Դասարանական աշխատանք

  1. Տրված բարդ բառերի երկրորդ արմատը փոխելով՝ ստացի՛ր նոր բարդ բառեր:

Բառապաշար-Բառաշար
Վիրաբույժ-Վիրակապ
Միամիտ-Միանիվ
Սևահոգի-Սևամորթ
Մանրազնին-Մանրապճեղ
Սրբատաշ-Սրբավայր
Մազապուրծ-Մազակալ
Փայտահատ-Փայտաշեն
Մթնկա-Մթնշաղ
Դյուրահավան-Դյուրագրգին
Մրրկածեծ-Մրկածուկ
Որմնադիր-Որմնանկար

  1. Տրվածբառերի բաղադրիչներով կազմի՛ր բաղադրյալ նոր բառեր:
    Հայրապետ-Հայրություն, պետություն
    դիմադիր-դիմանկար, դրվածք
    խաչակնքել- խաչքար, կնքամայր
    ծանրակշիռ-ծանրություն, կշռաքար
    գլխարկ-Գլխառատ
    զվարթաբան-զվարթադեմ, բանասեր
    ձայնասփյուռ-ձայնալար, սփյուռքահայր
    լուսապսակ-լուսապսակ,պսակադրություն
    աստղագուշակ-աստղագիտություն,գուշակություն
    մեղմաշունչ-մեղմաբնույթ,շնքակտուր
    կանխավճար-կանխիմանալ, ժամավճար
    բարետես-բարեսիրտ,տեսաբան
    ժպտալից-ժպտագեղ, լիցքաթափվել
  2. Բառերի ընդհանուր արմատները գտի՛ր, գրի՛ր դրանց ուղիղ ձևերը և տրված բառերը բացատրի՛ր արմատների միջոցով:

Ա.Ելևէջ, Իջևան, իջնել, վայրեջք:           էջ-իջնել
Բ.Բանբեր, բանակռիվ, բանաստեղծ, բանասեր:     Բան-խոսք

Գ.Սնափառ, սնամեջ, սնահավատ, սնապարծ:         սին-դատարկ

Բաղադրյալբառեր կազմի՛ր, որոնց առաջին բաղադրիչները լինեն տրված բառերի վերջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:

Օրինակ`
զովաշունչ- շնչասպառ:
Մեղմահունչ, ուղղաձիգ, դեղաբույս, աղեկտուր, տանտեր:

Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Դասարանում  Գրաբար

Ո՛ տայր ինձ զծուխ ծխանի

Եւ զառաւօտն նաւասարդի,

Զվազելն եղանց եւ զվարգելն եղջերուաց.

Մեք փող հարուաք ևւ թմբկի հարկանէաք,

Որպէս օրէն էր թագաւորաց:

 

Ո՜վ կտար ինձ ծխանի ծուխը,

Եվ Նավասարդի առավոտը,

Եղնիկների վազելն և եղջերուների վարգելը,

Մենք փող էինք փչում և թմբուկ էինք զարկում,

Ինչպես վայել է թագավորներին:

 

Կարդա այսպես.

Եղջերուաց — եղջերվաց

Բառարան

ո — ով

տայր — այստեղ` կտար

զծուխ ծխանի — ծխանի ծուխը

ծխան — ծխնելույզ

Նաւասարդ — հայոց հեթանոսական տոմարի առաջին ամիսը (այստեղ`հեթանոսական տոն)

եղանց — եղնիկների

եղջերուաց — եղջերուների

մեք — մենք

փող հարուաք — փող էինք փչում

թմբկի հարկանէաք — թմբուկ էինք զարկում

օրէն — օրենք, վայել, պատշաճ

թագաւորաց — թագավորների(ն)

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ճիշտ կարդա այս բառերը.

զծուխ, զառաւօտն, զվազելն, զվարգելն:

Աշխարհաբար դարձրու այս բառակապակցությունները.

Զառաւօտն Նաւասարդի-նավասարդի առավոտն

Զվազելն եղանց-Եղնիկների վազելն

Զվարգելն եղջերուաց-

Աշխարհաբար դարձրու հատվածը:

Ո՜վ կտար ինձ ծխանի ծուխը,

Եվ Նավասարդի առավոտը,

Եղնիկների վազելն և եղջերուների վարգելը,

Մենք փող էինք փչում և թմբուկ էինք զարկում,

Ինչպես վայել է թագավորներին:

Դուրս գրիր պատկերավոր բառակապակցությունները:

Ըստ քեզ, ի՞նչ զգացում է արտահայտվում այս խոսքում: Պատճառաբանիր ասածդ:

Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Ֆլեշմոբի առաջադրանքների կազմում

  1. Ինչ է Կոմիտասի իրական անունը:
  2. Ինչ է Եղիշե Չարենցի իրական անունը:
  3. Ինչ են ասում Չարենցի որն է պատճառը:
  4. Քանի ձայնավոր տառ գիտեք:
  5. Ամենաքիչը քանի բառ կա Հովհաննես Թումանյանի բանաստեղծության մեջ:
Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

  1. Տրված նույնանուն բառերով նախադասություններ կազմի՛ր:

Դուղ
Հեծանիվի դողն եղբայրս ծակել է:

Ես ձմռանը ցրտից դողում եմ:

Զատիկ
Ապրիլի յոթինն զատիկն է:
Ինձ համար զատիկը ամենալավ միջատներց է:

Համար
Ընտանիքիս համար ես նվեր գնեցի:
Ես ունեմ իմ ընկերների համարները:

Բազուկ
Այսօր առավոտյան իմ բազուկը ցավում էր:
Բազուկը շատ գեղեցիկ տեսք ունի:
Այնքան խաղացի կարմրեցի բազուկի դեմք ունես:

  1. Տրված դարձվածքներով նախադասություններ կազմի՛ր:

Աչքերով ուտել- Ես այն պիցցան աչքերով կերա:

Խելքը ուտել- Նա իմ խելքը կերավ և ես համաձայնվեցի:

Լույս աշխարհ գալ-Շատ սպասաված եղբայրս լույս աշխարհ եկավ

Գիշերը ցերեկ անել- Այնքան էի հոգնել գիշեր ցերեկը խառնելէի իրար: 

Գլխի ընկնել-Շուտ գլխի ընկա, թե նրա մտքին ինչ կա:

Ծակուծուկ  մտնել-

  1. Տրված իարտահայտություններից յուրաքանչյուրով երկու նախադասություն  կազմի՛ր` դրանք գործածելով

Ձեռքով անել
ա) Նա ինձ բարևեց
բ) ձեռք թափ տալ

աչքը մտնել
ա) Մլակը աչքիս մեջ մտավ
բ) Սիրել, սիրելի

Ձեռք մեկնել
ա) Ես ձերքս մեկնեցի և բուրգերը վերցրեցի
բ) Յուրացնել, հափշտակել

Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Դասրանում 

  1. Ընդգծվածբառերով նախադասությունները ձևափոխի՛րընդգծված բառերն ու արտահայտությունները փոխարինելով հականիշ բառերով ու արտահայտություններով:

Օրինակ`
Մարդը որ բարի ու ներողամիտ լինիավելի քիչ հիվանդ կլինի:
Մարդը որ չար ու հիշաչար չլինի, ավելի շատ առողջ կլինի:
Անտառը ոչ մեկի թշնամին չէ:
Անտառը բոլորի բարեկան է:
Անտարկտիդան գտնվում է երկրագնդի ծայր հարավում և ամբողջովին սառցապատ է: 
Անտարկտիդան գտնվում է երկրագնդի ծայր հարավում և ամբողջովին հալեցված է:
Այնտեղ շատ ցուրտ է, ձմռանը երբեմն մոտ իննսուն աստիճանի ցուրտ է լինում:
Այնտեղ շատ տաք է, ձմռանը երբեմն մոտ իննսուն աստիճանի ցուրտ է լինում:
Չնայած «աշխարհի յոթ հրաշալիքներ» հանդիսացող բոլոր արձաններն ու շինությունները, բացի եգիպտական բուրգերից, կործանվել են, նրանց մասին հիշողությունն ապրում է դարեդար:

Չնայած «աշխարհի յոթ հրաշալիքներ» հանդիսացող ոչ բոլոր արձաններն ու շինությունները,  բացի եգիպտական բուրգերից, պահպանվել են, նրանց մասին հիշողությունն ապրում է դարեդար:

Զարմանալի նյութ է ապակին: Վերցնում ես միանգամայն անթափանց ավազ, սոդա և նման մի քանի այլ նյութ, իրար խառնում ու բարձր ջերմաստիճանի վառարանում հալեցնում, և ահա թափանցիկ ապակին պատրաստ է:
Միջագետքցիներն իրենց քաղաքների փողոցների ուղիղ ու լայն լինելը շատ խիստ էին պահպանում:
Միջագետքցիներն իրենց քաղաքների փողոցների ծուռ ու բարակ լինելը շատ խիստ էին պահպանում:
Բոլորը գիտեն, որ արևը դեղին է, իսկ արևածագի և մայրամուտի ժամանակ`կարմիր: Բայց 1950 թվականի սեպտեմբերին Գերմանիայում, Ֆրանսիայում, Շվեյցարիայում ոչ թե դեղին, այլ երկնագույն արև են նկատել: Դրա պատճառը Կանադայի տափաստանների ու անտառների հրդեհն է եղել: Մթնոլորտի վերին շերտերում ծուխ ու մուր է հավաքվել, և արևի գույնը փոխվել է:

  1. Պարզի՛ր,թե ընդգծված նույնանունները ո՞ր բառերի ձևերն են:

Ուզում էր`հրի, դուրս հանի տղայինբայց ուժը չէր պատում:  հրի-  հրել
Հրի լեզվակները մոտենում էինիսկ հրշեջները դեռ չէին երևում:  հրի-կրակ
Ժամանակին Անի քաղաքում մի հզոր իշխան կար: Անի- քաղաք
Ամեն ինչ որ ժամանակին անիփորձն արդյունավետ կլինի:  անի-կատարել
Երազում էր տեսնել այդ երկիրը: երազում էր-ցանկանալ
Երազում էր տեսել այդ երկիրը: երազում էր-Երազի մեջ էր տեսել

  1. Տրվածնույնանուն բառերով նախադասություններ կազմի՛ր:

Օրինակ`

Բոլորին պատմում էր Մոբի Դիկի` սպիտակ կետի պատմությունը:
Մի երկու կետի պատճառով ամբողջ էջը արտագրեց:

Սրի-,

Աղի,

Որդի-միջատ, տղա

Գնում է-գնել, գնալ

Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Տնային աշխատանք

  1. .Նախադասություններում սխալ գործածված բառեր և արտահայտություններ կան, գտի՛ր և ուղղի՛ր:

Այդ հավաքին մասնակցեց նրանց առաջնորդը:
Սպիտակ զգեստը քեզ շատ է սազում:
Ոսկեծամ  մի աղջիկ գալիս է աղբյուրը ջրի:
Մոտենում է աղջկան և տեսնում, որ մի վիշապ, գլուխը նրա ծնկներին, քնել է:
Ու հանկարծ սիրահարվել էր այդ աղջկան:
Այլևս առավոտներին չէին երգում:
Գառնուկները հոտոտում էին հողը:

Շարունակել կարդալ “Տնային աշխատանք”

Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Հայոց լեզու

Տնային աշխատանք

  1. . Տրված բառերը գրի՛ր հոմանիշների փոխարեն: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Հուշանվերների երկրպագու ոմն անգլիացի մի գնդակ ձեռք բերելու համար հինգհազար դոլար է վճարել: Դա եղել է Անգլիայում երբևէ վաճառված ամենաթանկ գնդակը: Գնդակն այդքան բարձր գնահատվել այն պատճառով, որ 1963 թվականին գործածվել է ՖԻՖԱ-ի և Մեծ Բրիտանիայի հավաքականների խաղի ընթացքում:

  1. . Տրված բառերը գրի՛ր հոմանիշների փոխարեն: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

, ինչքան, հերիք, տեսնել, ժամանակ, , նայել, համընկել, թիվ, ամբողջական:

Բավական է՝ հայացք նետեք գլոբուսին, որ նկատեք, թե Հարավային Ամերիկայի արևելյան ծովափը որքա՜ն լավ է ներգծվում Աֆրիկայի արևմտյան ափին: Ֆրենսիս Բեկոնը դա նկատել է դեռևս 1620 թվականին: 1912 թվականին գերմանացի գիտնական Ալֆրեդ Վեգեները մի վարկած առաջ քաշեց, որ բոլորմայրցամաքներն ինչ-որ ժամանակ ցամաքի մի միասնական զանգված ենկազմել: Սակայն Վեգեների կենդանության օրոք այդ Ենթադրություն ճանաչումչգտավ: Հիմա երկրաբանները հաստատել են, որ Հարավային Ամերիկայի և Աֆրիկայի արմատական ապարների միջև նմանություններ կան:

  1. Նախադասության բառերից որը հնարավոր է՝ փոխարինի՛ր հոմանիշներով:

Օրինակ՝

— Արքա՛, անկարելի է քո կամքը կատարել, մեկ այլ բան կարգադրի՛ր:

— Թագավո՛ր, անհնար է քո ցանկացածն անելը, մի ուրիշ բան պահանջի՛ր:

 

Թագավորի երեսը տեսնելու համար էր այդքան երկար ճամփան կտրել:

Արքաի դեմքը տեսնելու համար էր այդքան ճանապարհ անցել:

 

Երեխաներն իրենց համար պար էին գալիս, հետո շուռ գալիս, իրենք իրենց ծափտալիս ու ուրախանում, աշխարհքով մեկ լինում:

Երեխեքը իրենց համար շրջում էին, պտտվում էին, իրենք իրենց ծափահարում և ուրախանում, աշխատանքով մեկ լինում:

 

Լուսանում է. սարի ետևից դուրս է գալիս արևը:

Լույսը բացվում է. սարի ետևից ելնում է արևը:

 

Մի գարնան իրիկուն դռանը նստած զրույց էինք անում:

Մի գարնան երեկո դռանը նստած խոսում էի:

 

— Թե ուզում եք, որ չմեռնեմ,- ասում է թագավորը,- գնացե՛ք ու անմահական ջուրը բերե՛ք, որ խմեմ ու վեր կենամ տեղիցս:

— Եթե ուզում եք, որ չմահանամ,- ասաց արքան,- գնացե՛ք ու չմահացող ջուրը բերե՛ք, որ խմեմ ու վեր կենամ տեղիցս:

Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Տնային աշխատանք

  1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Երկրագնդի վրա կյա նքը հավանաբար ծովում է սկզբնավորվել: Ու թեև զարմացման միլոնավոր տարիներ են անցել, հիմ.լ մարդ ու մարմնի հյսվածքները ողողվում ենաղային լուծույթով, որն իր բաղադրությամբ շատ նման է ծովի ջրին: Դրանք անհրաժեշտ են նյութափոխության և օրգանիզմի ամբողջ գործընթացի համար: Բայցջուրը միայն օրգանիզմի առողջ և արդունավետ գործունեությանն է նպաստում: Ծովն ինքնին սննդանմթերի աղբյուր է: Վերջապես նաև ջրային ճանապարհների մասին հիշենք:

  1. . Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Ախ թամար կղզու բոլոր շինություններից ամենահրաշափա.ը Սուրը Խաչի տաճարն էր:

Բ. ուրավոր  նավեր ցամաքից կրում էին ամենաընտիր քարերը՝ տաճարիշինվանքի համար: Գագիկ թագավորը  մինչև  ան.գամ  հեթանոսական մի բերդկործանել տվեց, որ դրա քարերն էլ բերեն Ախ թամար: Տաճարի շինվանքի  համար օգտագործվեց ավելի քան երկու հարյուր լիտր կաթ: Պատերը զար.արված էին բարօրաքանդակ   պատկերներով,  որոնց մեջ Աստվածաշնչյան հերոսների և Փրկ.ի բոլոր կարևոր  տնօրիությունները երգ ում էին:

Posted in Հայոց լեզու, Uncategorized

Դասարանում 

1. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Պատկերացրեք, որ  երկրի վրա մեզ  հետ  միասին ապրում են էակներ,  որոնց

կյանքի ժամանակամիջոցը՝ ծնունդից մինչև մահ, տեղավորվում է վայրկյանի հազարերորդական  մասում: Այդպիսի յուրաքանչյուր էակի կյանքի ընթացքում դիտվող աշխարհը ակնթարթային  լուսանկարը կլինի: Այդ  նկարի մեջ տարօրինակ դիրքերում քարացած անշարժ էակներ՝  մարդիկ կլինեն:

  1. Բացթողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Վեր.ապես նրանք  հասան հռ.ակավոր Խաչաղ.յուրին: Առա.նոր.ը մագլցեց ժայռն ու անց.ի մոտից մի պարան կապեց, որպե.զի տղաները կառ.ելով բար.րանան քարանձավ: Քարանձավային լճակից թա.վող առվակի մեղմ խոխոջ.նն էր լսվում: Ջուրն այնքան թա.անցիկ էր, որ հատակի խի.ն ու ավազը  եր.ում էին: Արշավախմբի  .րոնումները ցն.ող  ար.ունք տվեցին: Տղաները այդ քարանձավից ոչ միա.ն նախամարդու իրեր գտան, այլ., բազմաթիվ ստորգետն. անձավներ, լճեր ու գետեր:

Կարդա՛

Կրկնակի բաղաձայնները գրվում են

ա) ձայնարկություններում և դրանցից կազմված բառերում (օր.`թը˜շշ, թ շշոց, թշշալ):

բ) անդորր, բերրի, մրրիկ, տարր, օրրան բառերում,

գ) ինն բառում և դրանից կազմված բաղադրյալ բառերում,

դ) մի շարք այլ լեզուներից փոխառած բառերում (օր.Էմմ ա, Աննա ,տոննա և այլն):

   Կրկնակ բաղաձայններ կարող են առաջանալ՝

ա) երբ բաղաձայնով ավարտվող  բառի կամ արմատի վրա  ավելանում են նույն բաղաձայնով սկսվող մասնիկներ (օր.՝ սեղան+ներ, եր +ր որդ),

բ) հնչյունափոխության  հետևանքով (օր՝. ծնունդ- ծննդյան, ուղիղ- ուղղանկյուն):

    Հատուկ անվան սկզբում յէվ  հնչյունակապակցությունը երկու տառով է արտահայտվում բաղադրյալ բառերում, որտեղ վ-ն արմատի սկզբում  է:

  1. Բացատրի՛ր,թե ընդգծված բառը նախադասություններից յուրաքանչյուրի մեջ ի՞նչ իմաստով է կիրառված:

Ինչո՞ւ  էր այդքան կոպիտ քանդակ առել:

Կոպիտ է խոսում ընկերների հետ:

Շատ կոպիտ դեմք ունի:

Մեր նոր ընկերուհուն Նազելի են կոչում:

Եվ սրան էլ իմաստուն են կոչում:

Ինչ ասում էին, սուս ու փուս կատարում էր:

Իմ գործը կատարեցի, կարո՞ղ եմ հեռանալ:

Որոշումը որ չկատարի, չի հանգստանա:

Բազում հարցերին մի ձևով էր պատասխանում, լռում էր:

Դեռ լռում եմ,որ տեսնեմ, թե մինչև երբ է չարություն անելու:

Արձագանքները լռեցին:

Ափսեները դրեց պահարանում:

Եկավ ու իր օրենքը  դրեց:

Ձեռքի գիրքը մի կերպ դրեց լիքը լցրած պայուսակի մեջ ու դուրս եկավ: